Чест метод за искривување на медиумското претставување на состојбите е дефокусирањето од определена тема. Во овие случаи темата наместо да биде квалитетно покриена со информации или аргументирано анализирана, се проширува со низа други навидум поврзани теми кои се доведуваат во позиција на аналогија (сличност) или каузалност (причинско-последичка поврзаност).

„Во Македонија од политички или од финансиски причини гаснат медиуми сите овие 20 години. Од дневниот весник „Република“,кого го уништија монополите на (пост)комунистичката власт, до „Експрес“ и „Македонија денес“ кои згаснаа горе-долу пазарно, преку неделниците „Епоха“ и „Збор“, до „Денес“ и др. Не се само „Глобус“, „Време“ и „Шпиц“ тие што во Македонија го „изеле стапот“! Новинари, натаму, отпуштаа и ќе отпуштаат и газдите на „Фокус“и на „Форум“, на „Макфакс и на „Нова Македонија“, на „Алсат“ и на „Канал 5“, на „А1“ и на „Сител“… Не се само весниците на ВАЦ „канибали“ кои станаа ексклузивно мезе за новинарскиот синдикат!“

Системски, дефокусирањето може да се изврши ако наместо да се покрие одреден случај со информации, акцентот му се дава на некој друг настан со цел првиот да се поттисне или маргинализира. За таков тип на дефокусирање станува збор и во култниот филм „Wag the Dog“ каде во една „хиперболизирана“ варијанта се опишува како „започнувањето на војна во некоја далечна земја, е добра техника да се сврти вниманието од приватните скандали на Претседателот“. 

Додека, дефокусирањето e вметнување нови информации или наметнати асоцијации за да се загуби прегледноста на актуелните настани, кај врамувањето, пак, се користи фокусирање на дел од настаните, со цел од реалните околности и настани да се исклучи, маргинализира или релативизира значењето и ефектот на одредени фактори кои се суштински дел од тие настани. Со ова гледачот или читателот ја губи крупната слика од предвид и е наведен да гледа само одреден аспект од прашањето (често измешан со шпекулации и претпоставки) кое одговара на оној за кого се врши манипулацијата.

Често, најавите на прилозите се најупотребуваниот метод за манипулациско врамување на информациите. При ваква употреба тие вршат функција на насочување на интерпретациите, фаворизирање на субјектите кои се присутни и засегнати од содржините, како и наметнување определени заклучоци и ставови. Во теоријата се познати многу примери, а еден од нajанализираните е примерот кога во случај на фабрика која ја загадува околината медиумите известуваат само за тоа колку таа фабрика е важна за локалната економија и колку семејства се хранат од нејзината работа.

Еден од многуте примери од домашните медиуми кои беа регистрирани како користат врамување е случајот со т.н. „инцидент на трибина во Брисел“ каде од овој настан е прикажан само еден дел (напуштање на трибината на неколку новинари од Македонија и вербалното препукување заради наводно недавање право да се учествува во дебатата и навреди), а не е прикажан делот во кој модераторот на трибината им вели на овие учесници дека „можат да учествуваат на неа, но бидејќи се непријавени за истата, тоа ќе мора да го направат на крај по пријавените дискутанти“.

Пропагандни техники во Македонија (1)

Генералниот заклучок е дека медиумите во голема мера се приклонуваат на манипулирање со информациите. Многу мал дел од нив, речиси како исклучок, неутрално и балансирано им приоѓаат на темите за кои известуваат, особено кога се работи за оние кои се од посериозно домашно-политичко значење. За некои „кежуал“ теми пак тие покажуваат дека можат дури и одлично да ги покријат и квалитетно да информираат за нив. Сумарно, најчесто медиумите наместо во служба на јавноста и на корисниците, се трансформирани во политички алатки за убедување, и наместо да известуваат тие всушност се клучни актери во нив,  vis-a-vis тоа како јавноста и институциите ќе реагираат на настаните.

Во таквата поставеност кај медиумите се наметнува потреба да развиваат вештини за селектирање, пакување и пласирање на информации кои ќе им овозможат да ги оставарат своите „затскриени цели“: да се убеди јавноста во нешто што оди во прилог на страната која ја бранат или застапуваат, да се направи конфузија околу некоја тема и одговорноста, или пак, често, да се изврши притисок врз поединци, групи или институции. Пропагандните техники во ваков контекст се речиси основна алатка за планската дисеминација на информациите и насочување на ефектите од нивното користење.

Инвентарот на манипулативни средства, иако често и интензивно употребуван, сепак не е премногу разновиден. Релативно ниската медиумска писменост на публиката ги охрабрува постапките на уредниците и новинарите со повторување на добро утврдени техники да се обидат да ги наметнат своите погледи и наменски интерпретации на настаните. Со овој ограничен „арсенал“ за манипулирање тие вршат пресинг врз јавноста, со цел да угодат на интересите и ставовите на, почесто, политичките, а неретко, и на економските центри на моќ.

Во неколку продолженија ќе ги претставиме најкористените пропагандни техники во македонските информативни медиуми.

(1) Авторство и извори

Отсуството на потпишани автори кај медиумите се покажува како честа техника за пласирање политички тенденциозни или чувствителни содржини. Публиката и покрај изразениот скептицизам, обично слабо критички размислува па повеќето од информациите што ќе се објават лесно се земааат „здраво за готово“. Скриеното авторство во доминантен број случаи сигнализира висок степен на политичко значење на содржината и намера да се пренесе, често директно, или да се заштити одреден политички/економски став или интерес. Најчесто се работи за непотпишување на текстовите или прилозите, или пак се даваат само иницијали, кои треба да протуркаат некоја политичка или економска порака, т.е. треба да добијат „новинарско руво“ кое ќе ја оствари својата пропагандна цел. Ваквата појава станува сé почеста во домашните медиуми имајќи предвид дека развојот на одделите за односи со јавноста, како на политичките, така и на економските субјекти, влијае врз тоа тие самите да одредуваат стратегии и содржини кои треба да се протнат во вообичаените комуникациски канали и да стигнат до јавноста. Се работи за одредена разработка на техниките на „прикриено рекламирање“ (hidden advertzing, англ).

Кај телевизиските прилози прикривањето на авторството е потешко за изведување, бидејќи гласот, или пак ликот, на новинарот се потешки за потиснување од самата содржина која се емитува. Сепак, телевизиските прилози успеваат на поинаков начин да го маскираат авторството преку различни јазични манипулативни техники, кои во форма на одреден „новинарски жаргон“ треба да го прикријат фактот дека се работи за информации кои новинарот ги пласира во прилог на интересите на субјект надвор од самиот медиум. Во вакви ситуации новинарот може да ги претстави овие пораки како свои давајќи им „новинарски легитимитет и вредност“ или да го маскира вистинското авторство со тоа што ќе ги бајпасира преку трета инстанца за давање легитимитет, а тоа најобично се изведува преку манипулирање со изворот на информации.

Токму во вакви случаи се користи обемна лексика која преку непрецизни и неименувани извори пласира содржини погодни за политичките,  економските или личните интереси на надворешни субјекти. Низ анализите најчесто користени формули се следните: „дознаваме“, „откриваме“, „според информациите на [име на медиумот]“, „изворите на [име на медиумот]“„аналитичарите наведуваат“, „експертите проценуваат“, „познавачи на состојбите“, и ред други синтагми со иста функција.

Неколку примери за илустрација на манипулирањето со изворите:

„Во овие протсети се злоупотребува смртта на едно младо момче и тоа за партиско-политички цели, велат аналитичарите.“   (Сител, 15.6.2011)                                                                                                  

„Откако интернетпорталите објавија дека еден од најдобрите пријатели на претепаниот до смрт Мартин Нешкоски планира да истетовира фотографија од својот другар на своето тело, ни се јавија читатели кои велат дека специјалци интензивно „ораат” во населбата и го бараат „виновникот”                                                         (Шпиц, 13.6.2011).                

Пропагандни техники во Македонија (2)

Медиумите, особено оние кои објавуваат информативни содржини, имаат централна улога во отсликувањето и негувањето на културната разновидност на македонското општество. Тие влијаат врз формирањето на ставовите и уверувањата на индивидуите и врз нивните перцепции за другите општествени групи и културни заедници. Образованието за новинари во својата суштина е образование за демократијата, граѓанската партиципација, слободата на изразување и другите човекови права, вклучувајќи го и правото да се биде различен.
Новите дигитални технологии, интернетот и брзите промени во општеството ги менуваат и условите во кои работат новинарите барајќи од нив да поседуваат различни способности, вештини и идеи. Во исто време, новинарите се уште се изложени на различни политички и економски притисоци, што континуирано ја наметнуваат потребата од дебата за професионалните стандарди и етичките вредности.
Високата школа за новинарство и за односи со јавноста, во соработка со Канцеларијата на УНЕСКО од Венеција, Ве поканува на конференцијата „Образованието за новинари, професионалните вредности и културната разновидност“, што ќе се одржи на 28.06.2011 (вторник) од 10:00 – 15:00 часот, во Холидеј Ин, Скопје.
…

На конференцијата учесниците ќе имаат можност да дискутираат за компетенциите и вредностите во новинарската професија во Македонија и во другите европски земји. Покрај тоа, ќе се претстават клучните наоди од истражувањето на актуелната состојба во поглед на известувањето за различностите во медиумските редакции, како и резултатите од Европскиот проект за профилирање на компeтенциите на новинарите, реализиран од Европската асоцијација за новинарско образование (EJTA).

Ве молиме вашето учество на конференцијата да го потврдите најдоцна до понеделник, 27 јуни, 12:00 часот на тел. 02/3090 004 или на Е-маил: lsaban@vs.edu.mk. Контакт лице: Лејла Шабан.

Јас планирам да одам, па здравје ќе споделам делови од дискусијата, дали тука дали на твитер, ќе видиме :)

Ја замолив Вики да спреми една скратена верзија на слајдовите кои ги презентираше и да ми прати кратка најава за темата и главните заклучоци. Ја измачив. Не можеше сама доволно да скрати зошто, очекувано, секој збор што го напишала и е важен. Ама затоа јас сум тука како лош кројач и во продолжение најавувам гостински пост од неа (скратен од моја страна):

_______________

Во услови кога децата се секојдневно бомбардирани со информации и слики од разновидни и многубројни медиуми многу е важно да знаеме што децата прават со медиумите. За таа цел со анкетирање на намерен примерок од 212 родители на деца на возраст од две до шест години од Аеродром, Карпош, Чаир и Сопиште го истражував пристапот на малите деца до медиумската технологија во домот, фреквенцијата и времето на изложеност и навиките за користење на електронските медиуми.

Резултатите потврдија дека децата на возраст од две до шест години се длабоко навлезени во светот на електронските медиуми. Оваа генерација деца расте во медиумски заситено опкружување, а домовите во кои живеат се богато опремени со медиумска технологија. Речиси сите деца од примерокот (99.5%) живеат во дом во кој има барем еден телевизиски приемник, скоро сите деца (89.6%) имаат компјутер во домот, 94% имаат видео или ДВД, а една третина имаат уред за видео игри или плејстејшн (33.5%). Три од четири деца (76.4%) имаат пристап до Интернет во домот.

Имајќи ја предвид сеприсутноста на медиумите во животот и домот на децата, веројатно не е изненадувачки што 84.4% од децата на возраст од две до шест години секој ден гледаат телевизија, 27.9% гледаат видео или ДВД, 19.4% играат видео или компјутерски игри, а 19% користат компјутер за други цели секој ден.

Дали родителите треба да бидат загрижени заради прекумерното користење на медиумите, земајќи ги предвид многубројните негативни ефекти што се евидентирани како подоцнежен послаб успех кога ќе тргнат на училиште, зголемена агресивност или зголемена гојазност, зависи од начинот на кој децата ги користат медиумите и содржината што ја следат. Најголемиот дел од изложеноста на малите деца на медиумите се состои од таканаречената телевизија во позадина. Постојат сé повеќе докази дека оваа телевизија во позадина ја нарушува играта на децата и интеракцијата со другите членови од семејството, а oвој феномен се јавува во домовите каде телевизорот е вклучен поголем дел од времето. Родителите не треба да ги учат децата медиумите да им претставуваат навика, односно телевизорот да се вклучува кога нема што да се прави друго или за да се пополни времето. Телевизорот е лош бебиситер и колку што е можно повеќе треба да се користи во присуство на родителите кои треба да поразговараат со децата за она што го виделе преку екраните. Затоа свесното намалување на изложеноста на медиумите во комбинација со дискусија и посредување од страна на родителите е корисно за децата на секоја возраст.

Конечно, медиумите сами по себе не се ниту добри, ниту лоши за децата. Нивното влијание зависи пред сé од тоа колку често, колку време и на кој начин се користат од страна на децата. Меѓутоа потребно е да се развие повисока свест на медиумите за програмата што ја прикажуваат, за важноста од постоењето на специјална едукативна програма наменета за деца на предучилишна возраст, но и да се поттикне развојот на медиумската писменост кај родителите, а со тоа посредно и кај децата уште од најмали нозе.

______________
Уште еднаш голема благодарност до Вики што овозможи дел од нејзиниот труд да се објави премиерно на овој блог. И молба, за секој кој има намера да цитира или употребува некои од податоците да ја наведе Викторија како автор.

Дека се отворени коментарите, мислам дека нема ни потреба да напоменувам така? :)

Видео: презентацијата на Сеад Џигал на конференцијата e-society.mk одржана во организација на Фондацијата Метаморфозис.

Минатата недела бев дел од организацијата на третата по ред Глокал конференција.  Ама мислам дека нема потреба да спомнувам повеќе зошто секој колку-толку редовен читател на блогов тоа го знае веќе одмана :). Ако не е така, трк на Glocal Conference и види ги деталите, па врати се назад за да ти има контекст останатиов дел од постов.

Еве што според мене треба да се планира, знае и обезбеди за да се добие успешно организиран web 2.0 настан.

1. Планирајте долго и детално. Деталите од организациски аспект не се планираат една недела однапред.
Мора да се размислува многу порано, дури и на најмалите ситници. Кабли, луѓе, комуникација, мрежи, вода, знаменца, звук и уште милион други работи. Верувај, кога има толку многу работи кои треба да бидат на место, детали има 3 пати повеќе. Секако најдобро е да си ги запишувате некаде овие зошто ситни детали има премногу а доволно е за еден да немате предвидено реакција и да се создаде негативен впечаток.

2. Испланирајте и подгответе ги сите ресурси на време, особено човечките
Доброто покривање во живо на Glocal: Inside Social Media во најголема мера се должеше на луѓето задолжени за тоа. Мора да се има на ум да се обезбеди соодветна технолшка подлога, да се обучат (доколку е потребно) луѓето и да се оди секогаш на проверена варијанта, т.е. да се задолжат луѓе со искуство и рутина. Зошто кога ќе тргне настанот, простор за маневрирање и адаптација има, ама малку е и ако не сте доволно спремни може да настане само поголем хаос.

3. Обезбедете Интернет. ОВА Е НАЈВАЖНО
Денес голем дел од сите нас се зависни од континуирано проверување на меил, facebook, twitter и сл. Ако не го правиме тоа онолку често колку што сме навикнати трпението се намалува и доволен е мал пад на мотивацијата за следење на настанот за да се откаже публиката од следење на преостанатиот дел. Ако сесијата или презентерот не му е интересна на некој посетител тој секогаш ќе може да ја отсурфа и да се вклучи подоцна.

Обебзбедете два различни извора на Интернет. Да. Тешко е, ама за подолги настани никогаш не знаеш кога може да откаже едниот. Раздвојте ги конекциите, онаа за организација и онаа за посетители.

4. Управувајте со настанот континуирано, дури и кога сте на сцена
На Glocal: Inside Social Media се уверив колку е корисно да се има компјутер со себе кога седите и на главната маса. Едноставно, перспективата на гледање на работите малку се менува, па добро е да се биде во ситуација да се комуницира со луѓето од организација. И додека седите горе може да се случуваат герешки и да се потребни ситни интервениции. Требаат кабли, се адаптираат детали во програмата, се пренесуват онлајн дискусии, се бара доближување на микрофонт, потребни се корекции во кодот на сајтот и слично. Сето тоа се решава со следење на twitter и со чет. Лесно и скоро неприметливо. И уште нешто, обидете се да обезбедите сите модератори на сесиите да имаат со себе на сцена компјутер.

5. Бидете транспарентни цело време
За која било тема, дали станува збор за стримот, за паузите, за кафето, за сендивичите, за откажувањата и промените. Интернет публиката е публика која сака транспарентност. И онака целиот настан се одвива пред нивните очи, сеедно дали се на самото место или дома пред екран. Ако падне стримот, бидете први кои ќе го објават тоа и кажете дека работите за да го вратите. Ако некој дел од сајтот не работи побарајте помош за брзо решение.

И да наведам вака на крај што се случуваше во позадина на Glocal: Inside Social Media

Имавме два проектора, еден за официјалните презентации еден одбројуваше време преостанато за презентација. Иако на многумина оваа идеја им беше нова, морам да признаам дека јас ја имам видено на настани органзирани од Метаморфозис. Имавме две камери. Една за стрим (за неа беше задолжена Тијана) и една од позади го снимаше одвоено целиот настан. Мите ги надгледуваше камерите, сликаше, твиташе, фејсбукаше и ги качување на flickr фотографиите. Три девојки ги пишуваа кусите прегледи за презентациите и ги дополнуваат линковите кон другите написи: Славица, Ана и Илина. Имавме две безжични мрежи. На едниот рутер имавме врзано компјутер со загарантиран проток кој стримаше. Двете мрежи беа отворени но сепак онаа без стримот беше примарна. Имавме сајт на кој се прикажуваше стримот и се агрегираше содржина. Борис чепкаше во позадина на сајтот а јас правев од се по малку, сликав, твитав, чепкав по сетинзи и најмногу од се издавав наредби :).

Што постигнавме? Настан за социјални медиуми кој максимално ги искористи социјалните медиуми ВО ЖИВО. Нема да бидам скромен. Ќе пишам. Многу бевме добри.

Благодарност, уште еднаш до сите кои помогнаа, дојдоа, гледаа и активно учествуваа на било кој начин во годинашната Глокал конференција.

Сите поподробни информации, вклучително и финалната програма може да ја разгледата на веб-страницата на конференцијата, Glocal Conference.

За учество на конференцијата се пријавени редица интересни предавачи од кои, со должна почит кон сите, би ги издвоиле Кевин Рoбинс (Kevin Robins) од „Goldsmiths College, University of London“ (UK), Ивајлo Дичев  (Ivaylo Ditchev) од Софискиот универзитет, Нада Шваб-Ѓокиќ (Nada Švob-Ðokić) од „Институтот за меѓународни односи“ во Загреб,  Пол Бредшоу пак ќе има настап преку видео-линк (Paul Bradshaw, Birmingham City University, UK) и редица други. Во програмата на конференцијата секако се вклучени во голем број, наши истакнати домашни истражувачи и научни работници (Сузана Милевска, Владимир Давчев, и др.), а особено ни е драго што во голем број ќе бидат присутни младите истражувачи.

На конференцијата ќе учествуваат и авториве на блогов, Дарко & Сеад, па со надеж  дека ќе се видиме со вас таму, ве оставаме со препорака да ја следите конференцијата и дискусиите директно или пак на некој од каналите кои ќе бидат достапни (детали на веб-страницата).

Though the marketplace of ideas meets continuously on the Internet, the concept of intellectual marketplace is only a metaphor unless one uses economic theory and data to explore its operation. The work of Antony Downs (1957) provides a structure to examine the demand side of the market. According to Downs, people seek information to facilitate consumption decisions, improve business decisions, engage in entertainment, and make political choices. The first three types of demand lead people to seek out data, for if they do not make the effort to get the information they miss out on many of its benefits. The logic of collective action implies that most people will remain rationally ignorant about details of politics and policy. Even if a policy might affect a person’s livelihood deeply, the small probability that a person has of affecting an election, a legislator’s vote, or a regulator’s decision means that most individuals will not seek out data to improve their political decisions. This implies that individuals on the Net will search for information that helps them buy products, make work decisions, or entertains. The relative search for politically important and relevant information should remain small.

Нормално во продолжение авторот на книгава, James T Hamilton, се обидува да ја докаже теоријава, но натаму ќе морате сами :). Поголем дел од книгава, онаму од каде и јас го препишав ова погоре ја има на Googel Books:  All the News That’s Fit to Sell

И сеа, прашањето, за крај, нели мора :), така велат советите за блогорање.

Дали кај нас денес, или воопшто некогаш важела оваа логика за „потрага” по информации?

„Светската историја не е ништо друго туку биографиите на големите луѓе”; Ова е познатиот цитат на Thomas Carlyle, во кој тој појаснува дека „малкумина, моќни и славни индивидуалци ја обликуваат нашата заедничка судбина“. Ако ова се сметаше за доминантен концепт во минатото, тогаш денес може слободно да кажеме дека на повидок е драстична промена.

Вака изгледа првата најава за третата по ред, Glocal конференција во организација на Њујорк Универзитетот Скопје. Вчера, на огромно задоволство го пуштивме во оптег т.н. Call for Papers или на нашки, повик за реферати (или некој поумесен превод де :).

Конференцијата ја продолжува минатогодишната успешна приказна и повторно ќе обработува теми поврзани со новите медуми. Многу се мислевме за насловот. Имавме доста опции, сите беа навидум едноставни, но за нас пренесуваа доста длабоки пораки. На крај како што гледаш се решивме за: Inside Social Media.

Повторно, темите на кои може да се земе активно учество се доволно широки и ептен мултидисциплинарни. Има таму доста, од право, бизнис, маркетинг, секако комуникации, па до социологија и етнографија (да не речам етнологија или уште поточно антропологија :)

Сега засега важен е еден датум, оној до кога ги очекуваме предлозите за презентации за т.н. „академски реферати“, а тоа е 10 јуни. Самиот настан е планиран да се одржува 3 (поточно 2 и пол дена). Четврток, петок и сабота претпладне, датумите се во октомври и тоа 15, 16 и 17-ти.

Е  па, толку сега засега за оваа прва официјална најава. Двајцата автори на блогов активно учествуваат во организирањето на оваа конференција, па оттаму можам со сигурност да тврдам дека на блогов ќе се „труе” за неа :)

Ако имаш некое прашање поврзано со конференцијава, слободно пиши меил, коментар, јави се, што и да е, со задоволство ќе одговориме.

И секако, ако мислиш дека можеш да помогнеш во ширењето на информацијата за настанов, ич не му се мисли, споделувај!